Có nhiều biện pháp tránh thai với mức độ hiệu quả khác nhau.
Việc tìm hiểu rõ các biện pháp ngừa thai là điều mà cả nam và nữ giới cần quan tâm. Hiện nay có rất nhiều phương pháp tránh thai an toàn, hiệu quả. Dưới đây là một số biện pháp phổ biến, an toàn giúp các cặp đôi có thể chủ động trong việc chăm sóc sức khỏe sinh sản của mình.
1. Sử dụng bao cao su
Bao cao su hoạt động trên cơ chế ngăn cho dịch và tinh dịch của người đàn ông xâm nhập vào bên trong tử cung của người phụ nữ
2. Thuốc ngừa thai dạng uống
Thuốc tránh thai là một loại thuốc có nội tiết tố, thuốc hoạt động bằng cách ngăn không cho tinh trùng kết hợp với trứng. Các hormone của thuốc cũng làm chất nhầy ở cổ tử cung đặc lại. Chất nhầy cổ tử cung dày hơn này ngăn chặn tinh trùng không thể bơi đến gặp trứng. (2)
Có 2 loại thuốc ngừa thai dạng uống là thuốc người thai kết hợp có cả estrogen và progestin và thuốc ngừa thai chỉ chứa progestin.
3. Thuốc tránh thai khẩn cấp
Đây là một biện pháp để tránh mang thai ngoài ý muốn sau khi người nam và người nữ quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp tránh thai hoặc có sử dụng nhưng gặp sự cố. Viên thuốc tránh thai khẩn cấp là loại chỉ chứa progestin. Với loại một viên chứa 1,5 mg levonorgestrel hoặc 3 mg norgestrel bạn chỉ cần uống một viên (liều duy nhất).
Với loại 02 viên với mỗi viên chứa 0,75 mg levonorgestrel, liều dùng sẽ uống 2 lần, cách nhau 12h hoặc bạn có thể uống 1 lần 2 viên. Tuy nhiên, với phương pháp này có thể gây rối loạn kinh nguyệt, hiệu quả của phương pháp này đạt 75% nếu uống trong 72h đầu tiên, nếu uống sau 72h thì hiệu quả sẽ không cao.
4. Thuốc ngừa thai dạng tiêm
Thuốc tiêm có chứa hormone progesteron, chỉ tiêm một lần vào bắp. Progesteron sẽ tiết dần vào cơ thể người phụ nữ, có tác dụng ngừa thai trong khoảng 1 thời gian từ 1-3 tháng tuỳ vào loại thuốc mà chị em sử dụng.
Thuốc tiêm tránh thai làm ức chế rụng trứng 100%, đồng thời ức chế tiết chất nhầy ở cổ tử cung rất mạnh làm cho tinh trùng không xâm nhập được vào buồng tử cung vì vậy với phương pháp này đạt hiệu quả khá cao lên đến 99,6%.
5. Đặt vòng tránh thai
Đặt vòng tránh thai là biện pháp ngừa thai đạt độ hiệu quả khá cao (97%-99%). Vòng tránh thai hay dụng cụ tử cung (Intra Uterine Device – IUD) là thiết bị tránh thai có hình chữ T được đặt trong tử cung của người phụ nữ có vai trò như một vật cản có hiệu quả tránh thai trong một thời gian dài.
Có 3 nhóm IUD là IUD trơ, IUD chứa đồng, IUD phóng thích chậm progestogen.
6. Cấy que tránh thai
Que tránh thai là một thanh nhựa nhỏ có chứa nội tiết, que sẽ được cấy ở dưới da cánh tay. Nội tiết này khi xâm nhập vào cơ thể sẽ có tác dụng ức chế sự rụng trứng, làm cho nội mạc tử cung mỏng lại và tăng dịch nhầy ở tử cung khiến dịch nhầy đặc hơn, ngăn cho tinh trùng không thể xâm nhập vào bên trong.
Khi cấy que ngừa thai, bạn sẽ được gây tê ở mặt bên trong cánh tay không thuận. Sâu đó bác sĩ sẽ dùng một dụng cụ chuyên biệt để luồn que cấy dưới da tay. Đây là một thủ thuật khá nhẹ nhàng, ít đau đớn và nhanh chóng. Việc tháo bỏ que cũng dễ dàng khi bác sĩ sẽ gây tê mặt trong cánh tay và dùng dụng cụ gắp ra que ra. Với phương pháp này hiệu quả được đánh giá ở mức khá cao.
7. Miếng dán tránh thai
Miếng dán tránh thai là dạng thuốc hấp thụ qua da, không qua đường tiêu hóa được dán trực tiếp lên da và giải phóng liên tục hormone giúp ngăn ngừa có thai nhờ ngăn rụng trứng. Với tỷ lệ hiệu quả tới 95%, rất nhiều phụ nữ nhận thấy đây là biện pháp thích hợp.
Miếng dán mỏng, có màu nâu be và có kích thước khá nhỏ chỉ khoảng 4,5 x 4,5cm. Bạn có thể dán vào vùng da ở bụng dưới, ở mông hay ở phần trên của cơ thể vào ngày đầu tiên của kỳ kinh, miếng dán có tác dụng suốt 7 ngày liên tiếp.
- Các biện pháp ít hiệu quả hơn:
Những phương pháp này có tỷ lệ thất bại cao hơn, thường do yếu tố chủ quan của người sử dụng.
Xuất tinh ngoài: Đòi hỏi sự kiểm soát cao, vẫn có nguy cơ mang thai do tinh trùng có thể có trong dịch tiết tiền xuất tinh.
Tính ngày rụng trứng (Theo dõi chu kỳ kinh nguyệt): Yêu cầu sự hiểu biết sâu sắc về chu kỳ của bản thân và tính kỷ luật cao, hiệu quả không đảm bảo tuyệt đối vì chu kỳ có thể thay đổi.
- Biện pháp tránh thai khẩn cấp;
Dùng sau khi đã quan hệ tình dục không an toàn.
Đặt vòng tránh thai khẩn cấp: Đây là hình thức tránh thai khẩn cấp hiệu quả nhất, có thể thực hiện trong vòng 5 ngày sau quan hệ.
Thuốc tránh thai khẩn cấp: Hiệu quả giảm dần theo thời gian, nên uống càng sớm càng tốt (tốt nhất trong 72 giờ đầu).
* Việc lựa chọn biện pháp tránh thai tốt nhất nên dựa trên nhu cầu sức khỏe cá nhân, lối sống và kế hoạch sinh con, và nên được tư vấn bởi bác sĩ hoặc chuyên gia y tế
- Một số câu hỏi liên quan đến các phương pháp tránh thai
1. Làm thế nào để biết tránh thai thành công?
Làm sao để biết mình không mang thai sau khi đã thực hiện các biện pháp tránh thai khi quan hệ? Để biết tránh thai có thành công hay không bạn có thể sử dụng que thử thai nhanh tại nhà để kiểm tra.
Thời gian kiểm tra có thể sau khoảng 14 ngày kể từ khi quan hệ không an toàn, hoặc bạn có thể theo dõi chu kỳ kinh nguyệt đối với người có chu kỳ kinh nguyệt đều. Nếu như chu kỳ kinh nguyệt đến trễ từ 1-2 tuần thì bạn có thể đi thử máu hoặc có thể siêu âm thai để biết chắc chắn rằng mình có đang có thai hay không.
2. Biện pháp ngừa thai nào an toàn nhất?
Hiện nay có nhiều biện pháp tránh thai an toàn và hiệu quả như dùng bao cao su, triệt sản, dùng dụng cụ tử cung, sử dụng thuốc hay miếng dán… chủ động lựa chọn phương pháp phù hợp giúp bạn có thể chủ động tránh mang thai ngoài ý muốn, ngoài ra một số phương pháp tránh thai còn giúp ngăn ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục cho bạn và đối tác.
3. Phụ nữ sau sinh nên tránh thai như thế nào?
Vợ chồng “thân mật” quá sớm trong thời kỳ hậu sản có thể dẫn đến mang thai ngoài ý muốn. Để giảm các nguy cơ có thể dẫn đến biến chứng thai kỳ và các vấn đề sức khỏe khác. Các chuyên gia chăm sóc sức khỏe khuyên phụ nữ nên đợi ít nhất 18-24 tháng trước khi thử mang thai tiếp theo.
Nếu chưa muốn mang thai lại sau khi sinh, chị em có thể chọn các phương pháp ngừa thai sau:
Nếu bạn cho con bú sữa mẹ hoàn toàn (thời gian giữa 2 cữ bú sữa mẹ không dài quá 4 giờ vào ban ngày và quá 6 giờ vào ban đêm) thì điều này có thể bảo vệ bạn khỏi việc mang thai khoảng 98% trong 6 tháng đầu sau sanh. Tuy nhiên nghiên cứu cho thấy hiệu quả là khác nhau.
Que cấy tránh thai Implanon (thời điểm cấy là 6 tuần đầu sau sanh), miếng dán ngừa thai.
Đặt dụng cụ tử cung: vòng tránh thai bằng đồng hay vòng nội tiết. Thời điểm đặt vòng là 3 tháng sau sanh thường, 6 tháng sau sanh mổ.
Thuốc tránh thai chỉ có progestin có thể bắt đầu ngay sau sanh (đối với trường hợp cho con bú).
Thuốc tránh thai phối hợp (estrogen và progestin): nếu bạn không nuôi con bằng sữa mẹ (có thể bắt đầu uống sau sanh 21 ngày) bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Thuốc tiêm tránh thai DMPA (tiêm từ tuần thứ 6 sau sanh nếu cho con bú).
Bao cao su.
Các biện pháp tránh thai phổ biến hiện nay như dùng bao cao su, uống thuốc tránh thai, đặt dụng cụ tử cung… cho hiệu quả cao hơn, tuy nhiên cần lưu ý một số vấn đề sau: Bao cao su rách thủng do chất lượng kém hoặc bị tuột bao cao su khi “yêu” có thể gây vỡ kế hoạch.
Phương pháp đặt dụng cụ tử cung trong một số trường hợp có thể gây ra đau bụng, rối loạn kinh nguyệt, kinh nguyệt ra nhiều hay gây ra các vấn đề về viêm nhiễm vùng chậu hay viêm âm đạo. Vì vậy với các chị em gặp các bất thường sau khi đặt dụng cụ tử cung nên liên hệ với bác sĩ để được thăm khám sớm.
Trường hợp những chị em có sử dụng thuốc tránh thai hằng ngày cần lưu ý các chỉ định và chống chỉ định khi dùng thuốc. Thuốc chống chỉ định với những người có bệnh nền như bệnh tim mạch, tiểu đường, người có bệnh gan nặng hoặc có tổn thương mạch máu, có các khối u nghi ngờ ác tính… Vì vậy để an toàn trong khi sử dụng, chị em cần tham khảo ý kiến của bác sĩ để lựa chọn phương pháp tránh thai phù hợp nhất.