Chảy máu bất thường ở tuổi dậy thì mà các chuyên gia y tế sử dụng để mô tả những bất thường xảy ra với chu kỳ kinh nguyệt ở các bé gái trong độ tuổi từ 10 đến 19 – theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thường gặp khoảng 37% ở bé gái tuổi vị thành niên.
Ra máu âm đạo bất thường kéo dài ở tuổi vị thành niên đôi khi chưa được ba mẹ quan tâm đúng mức dẫn đến bé bị thiếu máu, học kém tập trung, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
Ba mẹ bé dẫn con đi khám thường đặt nhiều câu hỏi:
1-Tại sao con tôi bị ra máu âm đạo bất thường?
-Vậy chảy máu âm đạo bất thường là gì?
“Chảy máu tử cung bất thường” khi tình trạng kinh nguyệt diễn ra không đều, kéo dài hơn bình thường, ra máu nhiều quá mức, hoặc ngược lại – kinh nguyệt ít, thậm chí không có kinh.
-Kinh nguyệt được gọi là bình thường khi nào? Là khi chu kỳ kinh: 21-45 ngày, mỗi lần hành kinh kéo dài: 2-7 ngày và lượng máu mất khoảng 20-80ml.
Chảy máungoài kỳ kinh – hay còn gọi là xuất huyết giữa chu kỳ – cũng được xem là một biểu hiện của rối loạn này.
Phần lớn các trường hợp không cần điều trị tích cực vì hiện tượng này thường là tạm thời do sự chưa hoàn chỉnh trong điều hòa nội tiết. Tuy nhiên, nếu chảy máu kéo dài hoặc quá nặng khiến bé gái mệt mỏi, thiếu máu hoặc ảnh hưởng sinh hoạt hàng ngày, cần được thăm khám và can thiệp y tế phù hợp.
-Nguyên nhân gây chảy máu âm đạo bất thường tuổi dậy thì:
Ở tuổi dậy thì, hệ thống nội tiết vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Rối loạn phóng noãn là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến chảy máu tử cung không đều chiếm đến 90%.
Tình trạng này thường gặp trong những năm đầu sau khi bé gái bắt đầu hành kinh, thường 2-3 năm, khi các tín hiệu điều tiết từ não đến buồng trứng chưa hoạt động ổn định.
Một số nguyên nhân khác bao gồm:
• Bệnh lý nội tiết: như bệnh tuyến giáp, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)
• Rối loạn đông máu: chẳng hạn như bệnh von Willebrand – khiến chảy máu kinh nguyệt kéo dài và khó kiểm soát.
• Yếu tố sinh hoạt: căng thẳng kéo dài, chế độ ăn thiếu dinh dưỡng, tập luyện thể thao quá mức…
• Mắc các bệnh lý phụ khoa hoặc đang trong giai đoạn dậy thì với hoạt động tình dục, có thể dẫn đến viêm nhiễm, thai ngoài tử cung
2-Dấu hiệu nhận biết chảy máu tử cung bất thường tuổi dậy thì bao gồm:
• Ra máu nhiều (sử dụng quá nhiều băng vệ sinh)
• Thời gian hành kinh kéo dài trên 10 ngày
• Kinh nguyệt không đều hoặc không xuất hiện trong nhiều tháng
• Chảy máu giữa chu kỳ hoặc sau khi vận động mạnh
• Mệt mỏi, chóng mặt do thiếu máu
Nếu gặp những dấu hiệu trên, cần đến khám bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và kiểm tra.
3. Con tôi chưa quan hệ và đang ra máu có đi khám được không, và khám như thế nào?
-Để chẩn đoán chảy máu tử cung bất thường, bác sĩ sẽ hỏi bệnh:
Các câu hỏi về chu kỳ kinh, ngày hành kinh gần nhất, lượng máu mất, tính chất máu ra sẽ được khai thác kỹ càng. Ngoài ra, bác sĩ có thể hỏi thêm về tiền sử quan hệ tình dục, triệu chứng đi kèm để đánh giá nguy cơ của các bệnh lý như buồng trứng đa nang hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Bác sĩ có thể hỏi các thông tin liên quan đến cân nặng, sinh hoạt, tiền sử gia đình hoặc tình trạng tâm lý của bệnh nhân để xác định nguyên nhân chính xác
Bác sĩ sẽ bắt đầu bằng việc loại trừ các nguyên nhân bệnh lý như rối loạn đông máu, các vấn đề nội tiết hoặc bệnh phụ khoa.
Đặc biệt các bé gái đã có quan hệ tình dục sớm và bị trễ kinh cần đi khám để loại trừ nguy cơ mang thai hoặc thai ngoài tử cung – một tình trạng nguy hiểm có thể gây chảy máu trong.
Việc chẩn đoán dựa trên khai thác tiền sử kinh nguyệt, thăm khám thực thể và xét nghiệm hỗ trợ:
• Xét nghiệm máu để kiểm tra thiếu máu hoặc rối loạn đông máu.
• Siêu âm vùng chậu để kiểm tra cấu trúc tử cung và buồng trứng.
• Đánh giá nội tiết tố hoặc các chỉ số liên quan nếu nghi ngờ bệnh lý nội tiết.
4.Điều trị chảy máu tử cung bất thường tuổi dậy thì:
Phần lớn các trường hợp không cần can thiệp y tế vì đây là tình trạng sinh lý tạm thời và sẽ tự điều chỉnh theo thời gian. Tuy nhiên, nếu chảy máu ảnh hưởng đến sức khỏe, cần được khám và điều trị phù hợp:
• Bổ sung sắt nếu có thiếu máu.
• Điều chỉnh chế độ sinh hoạt: nghỉ ngơi đầy đủ, giảm căng thẳng, dinh dưỡng hợp lý.
• Thuốc nội tiết (thuốc tránh thai) có thể được sử dụng để điều hòa kinh nguyệt.
• Điều trị nguyên nhân nền như bệnh tuyến giáp, hội chứng buồng trứng đa nang, rối loạn đông máu…
Tất cả hướng điều trị cần được chỉ định và theo dõi bởi bác sĩ chuyên khoa sản – phụ khoa hoặc nội tiết nhi.
5.Tại sao bác sĩ lại kê đơn thuốc ngừa thai cho con tôi, khi con tôi còn nhỏ, chưa quan hệ? Và dùng thuốc ngừa thai thì có ảnh hưởng gì sau này không? Đó là câu hỏi nhiều ba mẹ bé e ngại khi bác sĩ chỉ định thuốc ngừa thai điều trị kéo dài 3-6 tháng hoặc hơn.
-Thuốc ngừa thai phối hợp là thuốc điều trị đầu tay cho chày máu âm đạo bất thường do rối loạn phóng noãn ở tuổi thanh thiếu niên ( Lưu đồ ACOG, khuyến cáo tiếp cận điều trị: Chảy máu âm đạo bất thường cấp tính ở vị thành niên)
-Thuốc ngừa thai được dùng điều trị nhờ vào tính năng nội tiết của nó để cầm máu, để điều hoà chu kỳ kinh, được sử dụng trong thời gian ngắn 3-6 tháng và không ảnh hưởng đến sức khoẻ sinh sản.
-Ngoài ra lựa chọn đúng thuốc sẽ còn có thêm tác dụng: giảm đau bụng kinh, các triệu chứng tiền kinh, cải thiện cân nặng, rậm lông, mụn trứng cá,..
-Lời khuyên cho phụ huynh và bé gái
Chảy máu tử cung bất thường là hiện tượng phổ biến trong giai đoạn dậy thì và đa phần không nguy hiểm. Tuy nhiên, việc theo dõi chu kỳ kinh nguyệt đều đặn, ghi chú những thay đổi bất thường sẽ giúp phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn.
Phụ huynh cần trò chuyện cởi mở, hỗ trợ tâm lý cho con trong giai đoạn thay đổi thể chất – tâm sinh lý quan trọng này. Nếu có lo lắng, hãy đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa để được hướng dẫn và điều trị đúng cách, giúp trẻ phát triển toàn diện và khỏe mạnh.
Việc phát hiện và can thiệp sớm sẽ giúp trẻ vượt qua giai đoạn dậy thì khỏe mạnh, giảm nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản trong tương lai.